Beyindeki gizli bilgi ortaya çıkarıldı
ABD'deki Massachusetts Teknoloji Enstitüsü’nde (MIT) yürütülen yeni bir araştırma, insanların farkında olmadan kullandıkları ve çoğu zaman ifade edemedikleri ''örtük bilginin'' ortaya çıkarılabileceğini gösterdi.
Bilim insanları, göz hareketleri ve beyin dalgaları üzerinden yapılan ölçümler sayesinde bu gizli bilgi türünün tespit edilebildiğini belirledi.
Journal of Neural Engineering dergisinde yayımlanan çalışma, insanların öğrenme süreçlerinde önemli rol oynayan bu bilinçaltı bilgilerin görünür hale getirildiğinde performansın da artabileceğini ortaya koyuyor.
ÖRTÜK BİLGİ NEDİR ?
Bilim insanlarına göre insanların sahip olduğu bilginin bir kısmı açık şekilde ifade edilebilir.
Bu tür bilgiler kitaplarda, eğitim materyallerinde ve kılavuzlarda yer alır.
Ancak bazı beceriler deneyimle öğrenilir ve sözlü olarak anlatılması oldukça zordur.
Bisiklet sürmek, spor yaparken dengeyi korumak ya da belirli bir işi ustalıkla yapmak gibi beceriler bu tür bilgiye örnek gösteriliyor.
Araştırmacılar, insanların bilinçaltında bulunan ve çoğu zaman farkında olmadan kullandıkları bu bilgi türünü ''örtük bilgi'' olarak tanımlıyor.
Çalışmada araştırmacılar, 30 gönüllüye farklı şekil ve desenlerden oluşan 120’den fazla görüntü gösterdi. Katılımcılardan her görüntüyü inceleyerek bunları A veya B grubuna ait olarak sınıflandırmaları istendi.
Deneyde gönüllülere görüntülerin nasıl sınıflandırılacağına dair herhangi bir açıklama yapılmadı.
Katılımcılar başlangıçta tahmin ederek sınıflandırma yaparken zamanla daha doğru sonuçlar vermeye başladı.
Araştırmacılar bu süreçte katılımcıların göz hareketlerini kameralarla takip etti ve beyin aktivitelerini ölçmek için elektroensefalografi sensörleri kullandı.
DİKKATİN BİLİNÇSİZ ŞEKİLDE YER DEĞİŞTİRDİĞİ GÖRÜLDÜ
Elde edilen veriler, deneyin başında katılımcıların görüntülerin tamamına odaklandığını gösterdi. Ancak zaman ilerledikçe dikkatlerini görüntülerin yalnızca belirli bir bölümüne yöneltmeye başladıkları tespit edildi.
Bu bölüm, görüntüleri doğru şekilde sınıflandırmak için gerekli olan bilgiyi içeriyordu. İlginç olan ise katılımcıların bu dikkat değişiminin farkında olmamasıydı.
Deney sonrasında yapılan anketlerde gönüllüler, görüntülerin tamamına baktıklarını düşündüklerini ifade etti. Araştırmacılar bu durumun insanların bilinçsiz şekilde kullandıkları örtük bilginin bir göstergesi olduğunu belirtti.
Gizli bilginin farkına varılması performansı artırdı
Araştırma ekibi deneyin ilerleyen aşamasında katılımcılara kendi göz hareketi ve dikkat haritalarını gösterdi. Böylece gönüllüler daha önce farkında olmadıkları dikkat değişimlerini görebildi.
Bu bilginin açıklanmasının ardından katılımcıların görüntüleri sınıflandırmadaki doğruluk oranının önemli ölçüde arttığı gözlemlendi.
Araştırmacılar, örtük bilginin ortaya çıkarılmasının öğrenme süreçlerinde önemli bir avantaj sağlayabileceğini belirtiyor.
PEK ÇOK ALANDA KULLANILABİLİR
Bilim insanlarına göre bu yöntem yalnızca görsel sınıflandırma görevlerinde değil, birçok farklı alanda da kullanılabilir.
Özellikle spor, zanaat, tıbbi görüntü analizi ve uzman gözlem gerektiren mesleklerde örtük bilginin önemli rol oynadığı ifade ediliyor. Örneğin radyologların röntgen görüntülerinde hastalık belirtilerini fark etme becerilerinin de benzer bir sezgisel bilgiye dayanabileceği belirtiliyor.
Araştırmacılar, fizyolojik sinyaller aracılığıyla bu tür gizli bilgilerin tespit edilmesinin eğitim yöntemlerinin gelişmesine katkı sağlayabileceğini ve uzmanlık becerilerinin daha hızlı aktarılmasına yardımcı olabileceğini ifade ediyor.
Bilim insanlarına göre bu yaklaşımın gelecekte öğrenme süreçlerini hızlandırabilecek yeni eğitim teknolojilerinin geliştirilmesine de katkı sunması bekleniyor.
Kaynak: mit.edu