Diyarbakır ve Zülkarneyn gizemi: Eğil ve Lice'deki tarihi izler ne anlama geliyor
Tarihi kayıtlarda yer alan bilgilere göre, Lice’deki Zülkarneyn Mağaraları’ndan Eğil’deki Hz. Danyal Türbesi’ne kadar uzanan kadim izler, bölgenin dünya tarihi ve inanç turizmi açısından taşıdığı kritik önemi bir kez daha gözler önüne seriyor.
Kur’an-ı Kerim’in Kehf Suresi’nde doğuya ve batıya yaptığı başarılı seferleri, adil yönetimi ve İskit/Yecüc-Mecüc akınlarına karşı inşa ettiği ''set'' ile anlatılan Zülkarneyn figürü, İslam tarihçileri ve modern araştırmacılar tarafından Med-Pers İmparatorluğu'nun kurucusu Büyük Kiros (Kuroş) ile özdeşleştiriliyor.
İKİ BOYNUZLU TAÇ
Gözden kaçırmayın
-->Diyarbakır’ın ilk kamu yatırımı: İşte 1935 yılına ait o fotoğraf!
İçeriği Görüntüle
''Çift boynuz sahibi'' anlamına gelen Zülkarneyn unvanının, Kiros’un Med ve Pers krallıklarını birleştirmesini simgeleyen iki boynuzlu tacından geldiği kabul edilirken; bu küresel anlatının en somut saha verilerinin Diyarbakır ve çevresindeki ilçelerde yer aldığı kaydediliyor
Lice ve Silvan Hattında Zülkarneyn Coğrafyası İslam coğrafyacılarının ve tarihi kaynakların aktardığı kayıtlara göre; Diyarbakır'ın, Zülkarneyn mirasının ana merkezlerinden birini oluşturduğu aktarılıyor.
ZÜLKARNEYN MAĞARALARI VE KALESİ
Lice sınırları içerisinde yer alan Ashâb-ı Kehf’in 10-20 kilometre kuzeyinde Zülkarneyn Mağaraları bulunuyor.
Bu mağaraların hemen batısında ise antik Zülkarneyn Kalesi’nin kalıntıları yer alıyor.
Orta Çağ'ın önemli Arap coğrafyacısı Kalkaşandî, ''Subhu’l-A‘şâ'' adlı eserinde Zülkarneyn’in makamını Meyyâfârikīn (Silvan) kuzeyi olarak konumlandırır ve burayı Hz. Zülküf’ün durağıyla ilişkilendirir.
Şerefnâme mütercimi Muhammed Ali Avni ise Zülkarneyn Kalesi'nin Ergani Kalesi olduğunu ifade etmektedir.
EĞİL'DEKİ İZLER
Kiros’un danışmanı Hz. Danyal'ın Eğil’de medfun olduğu ifade edilerek, Danyal'ın tarihi metinlerde yer alan Babil sürgünü döneminde Pers Kralı Kiros’un en yakın danışmanı ve mentoru (akıl hocası, rehber) olarak öne çıktığı kaydediliyor.
Tarih araştırmacıları, bu durumun, Kur'an'da geçen Zülkarneyn kıssasının Diyarbakır coğrafyasıyla olan doğrudan ilişkisini güçlendiren en sağlam tarihsel bağlardan biri olarak kabul edildiğini belirtiyor.
İSKİT SEFERLERİ KAFKAS SEDDİ
Kaynaklara göre, M.Ö. 653-625 yılları arasında İskit hakimiyetinde kalan Diyarbakır bölgesi, Kiros ve ardından gelen kuzeni Dara (Darius) dönemindeki İskit seferlerinin merkez kalkanı oldu.
Kiros’un İskit akınlarını kesmek amacıyla Kuzey Kafkasya’da inşa ettirdiği demir-bakır karışımı duvarın, Kur’an’da geçen ''Zülkarneyn Seddi'' tanımlamasıyla tam bir paralellik gösterdiği anlatılıyor.
Bunun yanı sıra Mardin sınırlarındaki antik Dara Harabeleri ve Tunceli bölgesine verilen tarihsel Daranalis isminin Pers imparatorlarının bölgedeki hakimiyetinin ve Zülkarneyn kültünün Güneydoğu Anadolu coğrafyasındaki derin köklerinin somut kanıtları olduğu kaydediliyor.
Kaynak: Prof. Kenan Haspolat / Klasik İslam Tarihi Kaynakları, Kur’an-ı Kerim (Kehf Suresi), Kalkaşandî (Sub