Kobani isminin sürpriz kökeni

Uzun yıllardır araştırmacılar arasında konuşulan bir görüşe göre, Kobani kelimesi İngilizce ''company'' yani “şirket” sözcüğünden türemiş.

Bu iddianın merkezinde ise 20. yüzyılın başında Osmanlı topraklarında inşa edilen Bağdat Demiryolu projesi yer alıyor. 1911 yılında bölgede faaliyet gösteren yabancı şirketlerin, yerel halkın dilinde farklı bir telaffuza dönüşerek bugünkü ''Kobani'' adını oluşturduğu ifade ediliyor.

DEMİRYOLU HATTI VE YENİ YERLEŞİM

Alman sermayesi öncülüğünde yürütülen dönemin en büyük ulaşım projelerinden biri olan Bağdat Demiryolu'nun yapımı için birçok istasyon kuruldu ve bu istasyonların çevresinde yeni yerleşim alanları oluştu.

Bugünkü Kobani’nin bulunduğu bölge de demiryolu hattı üzerinde gelişen yerleşimlerden biri olarak öne çıkıyor.

Halk demiryolu inşaatında görev yapan yabancı şirketi ''kompani'' olarak adlandırdı. Zamanla bu ifade yerleşim yerinin adı haline geldi ve telaffuz değişimleriyle ''Kobani'' biçimini aldı.

Dilbilimsel açıdan değerlendirildiğinde, yabancı kelimelerin yerel ağızlarda dönüşüme uğraması oldukça yaygın bir durum olduğunu belirten uzmanlar, ''company'' kelimesinin halk arasında önce ''kompani'', ardından ''kobani''ye evrilmiş olduğunu belirtiyor.

SÖZLÜ ANLATILAR NE DİYOR?

Bölgeye dair sözlü tarih anlatıları, demiryolu istasyonunun çevresinin ''şirket yeri'' olarak anıldığına işaret ediyor.

Bu anlatılara göre yerleşim, zamanla bu isimle özdeşleşti.

Ancak bu etimolojiye dair kesin ve doğrudan bir resmi belge bulunmuyor.

Osmanlı dönemine ait kayıtlarda bölgenin ''Arab Pınarı'' veya ''Arap Pınar'' adıyla geçtiği biliniyor. Daha sonraki süreçte ise Arapça karşılığı olan ''Ayn al-Arab'' ismi resmi kayıtlarda yer aldı.

AKADEMİK ÇEVRELER TEMKİNLİ

Kobani adının ''company'' kelimesinden geldiği görüşü yaygın biçimde dile getirilse de, akademik çevrelerde kesinleşmiş bir sonuç olarak kabul edilmiyor.

Bazı uzmanlar, Almanca’da şirket karşılığının genellikle ''Gesellschaft'' olduğunu, ''Kompanie'' kelimesinin ise daha çok askeri birlik anlamında kullanıldığını belirtiyor.

Buna rağmen, demiryolu inşaatının yürütüldüğü dönemde yabancı terimlerin yerel halk tarafından farklı biçimlerde telaffuz edilerek kalıcı hale gelmiş olabileceği de vurgulanıyor.

Özellikle demiryolu çevresinde oluşan yerleşimlerin isimlendirilmesinde bu tür etkilerin görülebileceği ifade ediliyor.

İSMİN DİLSEL YÖNÜ

''Kobanê'' Kürtçede sözlük anlamı olan bir kelime değildir; özel isimdir.

En yaygın akademik görüş, adın İngilizce “company” kelimesinden halk ağzında dönüşerek ortaya çıktığı yönündedir.

BİR İSMİN TARİHLE KESİŞEN YOLCULUĞU

Kesin bir arşiv belgesiyle doğrulanmamış olsa da, ''company''den ''Kobani''ye uzandığı öne sürülen bu hikâye, kelimelerin tarih boyunca nasıl dönüşebildiğini gösteren çarpıcı bir anlatı olarak tartışılmaya devam ediyor.

Kaynak: vikipedia