Mantarlar ve anlam arayışımız
Bu makale başlangıçta yaz 2025 sayısında kapak hikayesi olarak yayınlandı. Orion dergisi.
Lewis Carroll olmadan önce Alice'in Harikalar Diyarında Maceraları Kitaplar, Charles Dodgson bir mantıkçıydı. Harikalar Diyarı, değişim ve mantığın sınırları hakkında bir dizi iç içe düşünce deneyidir. Caterpillar, Alice'e mantarın bir tarafının onu daha küçük ve diğeri daha uzun hale getireceğini söylediğinde, Alice mükemmel bir şeyin nasıl kenarlara sahip olabileceğinden, tek bir şeyin bu tür zıt etkiler üretebileceği konusunda aptalca olur. Ve yine de, benliğin doğası hakkındaki bu kurgusal benzetmenin içinde, mantarların doğası hakkında biyolojik bir gerçekliktir - farklı bir mantığa göre çalışan organizmalar. Tek bir krallığa aittirler, ancak kutup güçleriyle donatılmıştır: Bir zihni ve bir ağacı öldürebilen bal mantarını keskinleştirebilen aslanın mane mantarını; Bir karıncayı intihara yönlendirebilen cordyceps ve sizi deliryuma sürükleyebilecek psilosibin; . Penisillium Bu milyonlarca hayat kurtardı ve Pucinia otu Bu, ulusları ölümcül kıtlara dönüştürdü ve dünyanın nüfus sayımını değiştirdi.
Alice ile büyüdüm ve mantarlarla büyüdüm. Harikalar Diyarı'nı keşfettiğim zaman, annem - karmaşık annem zihin kutupları arasında salınan - yem arama keşfetti. Her hafta sonu Bulgaristan'ın ormanlarına girer ve uzun saatler arayarak - mantarlar için evet, aynı zamanda iki ada evrenimiz arasındaki ortak bir dil için de geçiririz. Bir yosun yatağındaki bir chanterelle'nin istenmeyen alevinden, çamlar arasındaki tüylü bir şemsiyenin utangaç çiçeklenmesinden ve bir kez, harika bir yüzümden daha büyük bir Kral Bolete'yi bulmaktan çok memnun oldum. İşte kendimden daha vahşi ama daha güvenli, harikalarla reçineli bir dünya vardı. Yenilebilir türlerin zehirli çiftlere sahip olabileceği fikriyle büyülenmiştim, bu arada beynin göze çarpmayan kubbelerde gözü eğiten bir arama görüntüsü oluşturdu. Mantarlar, hayatın bana zaten öğrettiği şeyleri öğrenmeme yardım ediyordu - bir şey sevdiğiniz bir şeye benzeyebilir ama tehlikeli, hatta ölümcül dönebilir; Ne kadar çok bir şey bekliyorsanız, o kadar çok bulursunuz.
Bir organizma, elbette bir benzetme veya metafor değildir. Organizma, hem egemen hem de birbirine bağımlı olan bir karmaşıklık katedralidir. Mantarlar mitlerimizi ve tıbbımızı binlerce yıldır doldurmuş olsa da, sadece bir asırdan daha kısa bir süre önce yaşayan dünyanın modelimize girmişlerdi. Linnaeus dönüm noktası sınıflandırma sistemini tasarladığında, doğayı üç krallığa ayırdı: iki yaşam (bitkiler ve hayvanlar) ve bir cansız (mineral). Nesilinin bilim adamları, mantarlara özel bir ilgi göstermediler ve onları bitkilerin kavramsal halısı altında fırçaladılar. Darwin onları tamamen görmezden geldi, şimdi mantarların evrimin yaşamı okyanusdan ve toprağa kaldırdığı dayanak olduğunu bilsek de - dünyayı yeşillendirdiler, su bitkilerinin, besin maddelerinde, kendi başlarına, besin maddelerinde, bir mikorizal substratta besinleri elde edemeyerek karasal yaşamlara uyum sağlamalarına yardımcı oldular.
Belki de o zaman, bir deniz biyoloğu - Ernst Haeckel'in Kelimeyi icat etti ekoloji yıl Alice'in Harikalar Diyarında Maceraları Dünyaya girdi - Önerilen Protista ne bitki ne de hayvan olmayan ilkel yaşam formları için yeni bir yaşam krallığı olarak; Biraz tereddütten sonra mantarları içine taşıdı. Ancak, annem doğduktan hemen sonra, Amerikan bitki ekologu Robert Whittaker mantarlara kendi yaşam krallıklarını verdi.
Şu anda bilinen ve muhtemelen henüz adlandırılmayan milyonlarca tür arasında, en hafif dokunuşta parçalanan ve uzayda kozmik radyasyon saldırısından kurtulabilecek olanlar var. Kuzey Amerika'nın batı kenarında, İsa'dan daha büyük, tekerleğten daha büyük olan hesaptan daha büyük bir mantar kolonisi geliştirir. Doğu Asya dağlarında, çivitçiyi kanayan parlak mavi bir mantar çiçek açar. Bir biyolüminesan agarik Brezilya ormanlarını ve Japonya adalarını aydınlatıyor. Tropikal Tayvan, düğmesi bir milimetreden daha küçük olan soluk mavi bir mantar yetiştirir. Oregon'un eski büyüme ormanlarında, dünyanın en büyük canlı organizması olan on sekiz yüz futbol sahasını kapsayan bireysel bir mantar yaşıyor.
Mantarlar olmadan, dünyanın en güzel çiçeklerini asla bilemezdik - orkide tohumlarının kendilerine ait enerji rezervi yoktur ve karbonlarını sadece bir mantar sembiyonundan veya dünyanın en yabancı: kemik olarak beyaza kadar elde edebiliriz. hayalet boru (Uniflora monotropa) diğer bitkilerin güneş ışığını yaşam için şeker haline getirmek için fotonları yakaladığı klorofilden yoksundur. Emily Dickinson hayalet boruyu “hayatın tercih edilen çiçeği” olarak gördü. Bir resmi ölümünden sonra yayınlanan şiirlerinin kapağını süsledi. “Neredeyse doğaüstü” olduğunu düşünmek yanlış değildi, çünkü doğanın sıradan yasalarını yıkıyor: yeşil bitkiler gibi güneş ışığına ulaşmak yerine, hayalet borusu - köklerini kaplayan ince kıllar - yeraltı mantarlarının dallanma filamentlerinin etrafında, fungus'un çukurluklarından kaynaklanabilmesi için yeraltı mantarlarının etrafında dolaşabilir.
Bu mikorizal ilişkiler her ekosisteme nüfuz ederek mantarları, doğanın kumaşının dokunduğu büyülü yeraltı tezgahı haline getirir. Belki de bu yüzden onları diğer yaşam formlarından ayrı olarak sınıflandırmak çok zordu. Belki bunu asla yapmamalıydık. Belki de onları ayrı bir krallığa ayırmak ya da nehirlerle damarlı bir gezegeni bölmek ve dağlarla eğilmiş bir gezegeni, savaşan milliyetçilerin bıçağı ile ekosistemlerle sınırlı ülkelere bölmek kadar saçma bir hataydı. Dünya tarihindeki her savaş alanının altında, misel bir harikalar diyarı gelişmeye devam etti, hayalet borular ve orkide bedenlerin düştüğü yerden yükselebilmesi için ölümü hayata geçirmeye devam etti. Mantarlar Dünya'yı ne yaptı ve miras alacaklar. Onlar bir yaşam krallığı değil - hayat onların krallığıdır.
Charles Dodgson'dan neredeyse bir yıl önce on yaşındaki Alice Liddell ve iki kız kardeşini eğlendirmek için harikalar diyarını hayal etti Oxford'dan Godstow'a tekneleştirirken, kendini Cellarius'u imzalayan birinin mektubu yeni Zelanda gazetesinde basıldı. "Darwin makineler arasında." Daha sonra yirmi yedi yaşındaki İngiliz yazar Samuel Butler'ın çalışması olarak ortaya çıkacaktı. İlk modern bilgisayar ve Algoritmalar Altın Çağı'ndan önce, iki “yapay zekanın” birleşmesini aramaya gelmeden önce, Butler, doğanın krallıklarının yanında kendi hayatını alacak olan kendi yaratımımızın yeni bir “mekanik krallığının” doğuşunu kehanet etti. “Bu son birkaç çağda, sadece bir gün yarışın antediluvian prototipleri olarak düşünüleceğini henüz gördüğümüz tamamen yeni bir krallık yayıldı” diye yazdı. “Kendimiz kendi haleflerimizi yaratıyoruz; günlük olarak fiziksel organizasyonlarının güzelliğini ve inceliklerini ekliyoruz… her gün onlara daha fazla güç veriyoruz… kendi kendini harekete geçiren güç.” Bilincin evrimine bir göz atarak, “Neden mevcut bilinen tüm aşamalardan farklı olacak, hayvanların zihni sebzelerinkinden olduğu gibi yeni bir zihin aşaması ortaya çıkmayabilir?” Diye sordu. Bir buçuk yüzyıldan fazla Yapay zeka ile ilgili modern endişelerimizButler, bu yeni yaşam krallığının üzerimizde parazit olacağından endişe ediyordu. İnsan zihninin “milyonlarca yıl süren şansları ve değişimleri ile şimdiki şekline kalıplanmış olsa da”, mekanik krallığın evrimsel zamanın yanıp sönmesiyle evrimleştiğinden endişe ediyordu. “Hiçbir varlık sınıfı hiçbir zaman bu kadar hızlı bir hareket haline getirmedi” diye uyardı. “Esaretimiz bizi gürültülü bir şekilde ve algılanamaz yaklaşımlarla çalacak.”
Belki de Living Butler'ın kehanetinin eşiğindeyiz, çünkü makinelerimizi yanlış krallıkta modelledik, zekalarını kendi başımıza modelledik, sadece bizim kadar parazit ve yırtıcı olduklarını bulmak için, bize parazitleştikleri ve avlandıkları kadar. Ya doğru model her zaman oradaysa, iki ayaklı aşırı güvenimizin altına gizlenmişse - tüm bu zamanlar Dünya'nın orijinal ağa bağlı zeka üzerinde inşa ediyor ve yürüyoruz ve savaşıyoruz, bu gezegensel übermind, hiphaların hiper metal protokolleri aracılığıyla yaşam sinyalini, miselyumun örgü topolojisinden iletiyor. Ya ikili mantığa ibadetimiz ne çarpık harikalar diyarı ise? “Yapay” zekamız doğal döndü, doğal olmayan simbiyoz mantığı üzerine inşa edilmiş, yaşam birliğini alacakları olmayan mükemmel bir daireye geri döndürürse?
* * *
Doğa ve kültür, bilim ve ruhun kesişiminde daha fazla ilham ve aydınlatma için, ekolojik ve varoluşsal olan, kendinize bir ömür boyu armağanı verin bir abonelik Orion.