Tomahawk bilmecesi bitecek mi? İşte tüm detaylar | Video
ABD Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in telefon görüşmesinin ardından, iki liderin Macaristan’da buluşacağı açıklandı.
Macaristan Başbakanı Viktor Orban, toplantının Avrupa’da yapılmasını destekledi:
“Eğer zirveyi Avrupa’da istiyorlarsa ve Rusya-Ukrayna savaşı sadece Avrupa’da bir savaşsa, Budapeşte kısa sürede böyle bir toplantının yapılabileceği tek yer olarak ortaya çıkıyor. Avrupalıların Amerikan başkanının yaptığını yapması, yani Ruslarla müzakere etmesi gerekiyor.”
Orban ayrıca, Avrupa Birliği’ni diplomatik açıdan eleştirerek, barış stratejisi oluşturulmasının önemine vurgu yaptı.
KREMLİN’DEN AÇIKLAMA VE TOMAHAWK TARTIŞMASI
Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, Trump ve Putin’in iki hafta içinde Macaristan’da bir araya geleceğini doğruladı. Görüşmede, Ukrayna’ya Tomahawk füzesi verilmesi ihtimali de ele alındı. Peskov, Rus tarafının pozisyonunun Putin tarafından açıkça aktarıldığını belirtti.
Trump, yaptığı açıklamada Tomahawk füzelerine değinerek, “Bizim de Tomahawk füzelerine ihtiyacımız var. Bu füzeler hayati, güçlü ve isabetli. Ülkemizin stoklarını tüketemeyiz” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, ABD’nin Ukrayna’ya silah desteği konusunda temkinli bir yaklaşım benimsediğini ortaya koyuyor.
TOMAHAWK FÜZELERİ NEDİR? NERELERDE KULLANILDI?
ABD yapımı Tomahawk füzeleri, “savaşta seyir değiştiren füze” olarak biliniyor. Modeline göre 2.500 kilometreye kadar menzile ulaşabilen bu füzeler, Rusya’nın iç bölgelerini bile isabetli şekilde hedef alabiliyor.
Savaş başlığı: 450 kilogram
Fırlatma seçenekleri: Karadan karaya, havadan karaya, denizden karaya, karadan denize
Özellikleri: Hedef değişikliği yapılabiliyor, düşman açısından kafa karıştırıcı
Tarihi kullanım: 1991 Birinci Körfez Savaşı, 1993 Irak, 1995 Bosna-Hersek, 1996 Irak, son olarak İsrail-İran savaşında nükleer tesisler hedef alındı.
Maliyet: Günümüzde yaklaşık 2 milyon dolar (~83 milyon TL)
Satış durumu: Bugüne kadar yalnızca İngiltere’ye satıldı; Ukrayna’ya verilirse üç ülkede bulunacak.
CNN Türk Moskova Temsilcisi Siyamend Kaçmaz, Rusya ile ABD arasında gerçekleşen telefon görüşmesini değerlendirdi. Kaçmaz, görüşmenin Rusya inisiyatifiyle yapıldığını belirterek, Kremlin’in bunu açıkladığını aktardı. Ancak öncesinde telefon görüşmesinin Trump’tan beklenildiğini söyledi.
“Rusya kimin önce aradığıyla ilgilenmiyor. Önemli olan ABD’nin insiyatifi alması ve müzakere masasında ısrarcı olması.”
Kaçmaz, Trump’ın özellikle Gazze’deki gelişmeleri çözüme kavuşturmasının ardından Putin’in görüşmeyi bir tebrik anlamında değerlendirdiğini vurguladı.
MACARİSTAN VE ULUSLARARASI CEZA MAHKEMESİ MESELESİ
Trump’ın, Macaristan’ı zirve için seçerken Uluslararası Ceza Mahkemesi konusunu göz önünde bulundurmuş olabileceğini söyledi. Geçmişte Rusya’nın, Uluslararası Ceza Mahkemesi üyesi Moğolistan’a seyahatinde sorun yaşanmadığını hatırlattı. Macaristan’ın Avrupa’da çoğu ülke tarafından “istenmeyen” bir konumda olmasına rağmen, Rusya ile ilişkilerinin iyi olduğunu ve Putin’in buraya çekinmeden gelebileceğini belirtti. Avrupa Birliği’nin, Trump-Putin görüşmesini zorlaştırmayacağını ifade etti. Almanya Dışişleri Bakanı’nın, Macaristan’ı Roma Statüsü’ne uymaya davet etse de zorlamayacaklarını aktardı.
TOMAHAWK FÜZELERİ TARTIŞMASI
Kaçmaz, olası Tomahawk füzesi transferi ve Rusya’nın buna yaklaşımı hakkında şu değerlendirmeyi yaptı:
Rusya, Trump’ın bu kozunu kolay kolay kullanacağını düşünmüyor; Trump zaman zaman söylediğinin tam tersiyle kameraların karşısına çıkabiliyor. S-400 hava savunma sistemleri, Tomahawk füzelerini durdurabilecek kabiliyete sahip. Ancak sistemler aynı anda yalnızca sınırlı sayıda hedefi (36 füze) angaje edebiliyor. Füzeler çok sayıda ateşlendiğinde zayıflık gösterebilir, ancak Ukrayna’nın kullanma kapasitesi Rusya’da tartışılıyor. Geçmişte Dmitri Medvedev’de, eğer Tomahawk’lar Ukrayna tarafından ateşlenirse ateşleyenin ABD olarak kabul edileceği açıklanmıştı. Tomahawk’ların kullanımı, Rusya’nın iç bölgelerine zaman zaman hasar verebilir; mevcut Ukrayna operasyonları ise insansız hava araçlarıyla sınırlı. Rusya sahasında bazı bölgelerde ilerleme sağlandığını duyuruyor, ancak inisiyatif tamamen Rusya’nın kontrolünde.
Kaçmaz, Trump-Putin görüşmesinin ve olası Tomahawk transferinin Moskova’da çok fazla konuşulmadığını, Rusya’nın bu ihtimallere hazırlıklı olduğunu belirtti.
CNN Türk ABD Temsilcisi Yunus Paksoy, Ukrayna Cumhurbaşkanı Vladimir Zelenski’nin Beyaz Saray ziyareti öncesi Washington’daki atmosferi aktardı.
Paksoy, Trump’ın henüz bir açıklama yapmadığını ve saat 10:44 itibarıyla Zelenski’nin Türkiye saatiyle 20:00’te karşılanacağını, ardından 20:15’te bir çalışma öğle yemeği yapılacağını söyledi:
“Bu yıl Donald Trump döneminde yapılan önceki iki ziyarette Zelenski Oval Ofis’te görüşmüştü. Ancak bu sefer öğle yemeği formatında bir çalışma yapılacak.”
DEVLET KONUKEVİNDE KALMASI FARK YARATIYOR
Ziyaretin bir diğer detayına dikkat çeken Paksoy:
Zelenski, önceki iki ziyarette devlet konukevinde kalmamıştı. Bu sefer Beyaz Saray’ın karşısındaki devlet konukevinde kalıyor, ki burası her lidere verilmez; sadece onore edilen liderlere ayrılır. Paksoy, bunun Zelenski’nin Washington’a büyük umutlarla geldiğinin bir göstergesi olduğunu belirtti.
TOMAHAWK FÜZELERİ VE WASHİNGTON’DAKİ DÖNÜŞ
Paksoy, Trump’ın Tomahawk füzeleri konusundaki açıklamalarına değindi:
Trump, “Tomahawk’ları verebiliriz ama bizim de ihtiyacımız var, stoklarımızı eritemeyiz” demişti. Paksoy’a göre, bu durum Zelenski’nin beklediği derece de ilerlemenin sağlanamayacağını gösteriyor.
Trump’ın Putin ile Macaristan’da görüşme kararı, Tomahawk konusundaki tutumunda ciddi bir dönüşe yol açtı.
UKRAYNA HEYETİ WASHİNGTON’DA
Zelenski gelmeden önce, Ukrayna heyeti Washington’da çeşitli görüşmeler yaptı:
Başbakan ve Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Hazine Bakanı ile ticari ve finans projelerini görüştü. Ardından Savunma Sanayi şirketleri Lockheed Martin ve Raytheon ile toplantılar yaptı. Raytheon, Patriot hava savunma sistemleri ve Tomahawk üretimi ile biliniyor.
Paksoy, bu görüşmelerin, Trump’ın “bizim de ihtiyacımız var” açıklamasına neden olmuş olabileceğini belirtti. Ayrıca Ukraynalı heyetin F-16’lar ve askeri projeler hakkında geniş kapsamlı temaslarda bulunduğunu aktardı.
ZELENSKİ’NİN ÖNÜMÜZDEKİ SÜRECİ
Paksoy, Zelenski’nin durumu hakkında da şunları söyledi:
Alaska süreci, Zelenski için zor geçmişti; Trump kısa süreli bir “Putin yaklaşımı” göstermiş, ardından tutumu değişmişti. Zelenski ve Ukrayna ordusu cesur; Rusya ile mücadele başa baş devam ediyor. Şimdi Macaristan süreci eklendi; Zelenski’nin önümüzdeki birkaç ayın geçmişten daha zor geçeceği öngörülüyor. Bugün yapılacak ortak basın toplantısı ve öğle yemeği, mesajların ve havanın alınması açısından kritik olacak.