Diyarbakır’da güç mücadelesi ölümle sonuçlanmış

Diyarbakır’da Pirinççizâde Arif Efendi ile Milli Aşireti Reisi İbrahim Paşa arasında yaşanan mücadele, şehir merkezi ile kırsal alan arasındaki hakimiyet mücadelesi olarak kayıtlara geçti.

ŞEHİR VE KIRSAL ARASINDA HAKİMİYET MÜCADELESİ

Tarihi kayıtlara göre, Arif Efendi, Diyarbakır eşrafı arasında yer aldı ve şehir merkezinde etkili oldu. İbrahim Paşa ise Milli Konfederasyonu reisi olarak Urfa, Mardin ve Diyarbakır üçgenindeki kırsal alan üzerinde hakimiyet kurdu.

İbrahim Paşa’nın, kırsal alandaki gücünü şehir merkezine taşımaya çalıştığı belirtilerek, Sultan ile doğrudan iletişim kurduğu ve Hamidiye Alay komutanı olarak görev yaptığı kaydediliyor.

SİYASİ GÜÇ DENGESİ NASIL DEĞİŞTİ

Arif Efendi’nin de devletle bağlantılı bir isim olduğu, belediye başkanlığı ve mebusluk görevlerinde bulunduğu kaydedilerek, ancak, II. Abdülhamid döneminde üstünlüğün İbrahim Paşa’da kaldığı belirtiliyor.

İttihat ve Terakki’nin iktidara gelmesiyle birlikte güç dengesinin değiştiği belirtilerek, İstanbul’da siyasi destek bulan Arif Efendi’nin, bu gücü kullanarak rakibine karşı harekete geçtiği ifade ediliyor.

MECLİS GÜNDEMİNE TAŞINAN OLAY

Tarihi kaynaklara göre, Pirinççizâde Arif Efendi’nin, 1908 yılı sonlarında İbrahim Paşa meselesini Mebuslar Meclisi’ne taşıdı. İbrahim Paşa’yı devlete karşı isyankâr olarak tanımladı ve bu görüş doğrultusunda destek sağladı.

Devlet güçlerinin İbrahim Paşa’ya karşı harekete geçtiği, yapılan saldırı sonucunda İbrahim Paşa’nın hayatını kaybettiği ve bölgedeki etkisinin sona erdiği kaydediliyor.

İKİ İSİM DE HAYATINI KAYBETTİ

İbrahim Paşa’nın ölümünün ardından Pirinççizade Arif Efendi’nin rakibinden kurtulduğu, ancak, Pirinççizâde Arif Efendi’nin de bir yıl sonra 14 Mart 1909 tarihinde kalp krizi sonucu hayatını kaybettiği belirtiliyor.

Kaynak: Doç Mehmet Emin Üner / Harran Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Yeniçağ Anabilim Dal