CERN deneylerinde çarpıcı keşif! Evrenin ilk maddesine dair güçlü kanıt

Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nde (CERN) yürütülen deneyler, evrenin oluşumunun ilk anlarına ilişkin önemli ipuçları ortaya çıkardı.

Büyük Hadron Çarpıştırıcısı’nda (LHC) gerçekleştirilen oksijen ve neon çekirdeği çarpışmalarında, Büyük Patlama’dan hemen sonra evreni doldurduğu düşünülen aşırı sıcak madde hali olan kuark-gluon plazmasına (QGP) dair güçlü işaretler tespit edildi.

LHC’nin dört büyük deneyi olan ALICE, ATLAS, CMS ve LHCb tarafından elde edilen bulgular, daha önce yalnızca ağır atom çekirdeklerinin çarpışmalarında ortaya çıkabileceği düşünülen bu maddenin daha hafif çekirdeklerin çarpışmasıyla da oluşabileceğini gösteriyor.

EVRENİN İLK ANLARINDAKİ MADDE YENİDEN OLUŞTURULDU

Kuark-gluon plazmasının, evrenin Büyük Patlama’dan sonraki ilk mikrosaniyelerinde var olduğu düşünülen olağanüstü bir madde hali olduğu belirtildi.

”Bu ortamda sıcaklık ve basınç o kadar yüksek ki normal şartlarda proton ve nötronların içinde bulunan kuarklar ve gluonlar serbest hale geliyor. CERN’deki çarpışmalar, fizikçilere evrenin henüz çok genç olduğu dönemdeki koşulları laboratuvar ortamında inceleme fırsatı sunuyor” diyen araştırmacılar, oksijen-oksijen ve neon-neon çarpışmalarında ortaya çıkan parçacıkların davranışlarını inceleyerek plazmanın oluşumuna işaret eden çeşitli sonuçlara ulaştıklarını ifade etti.

PARÇACIKLARIN ENERJİ KAYBETMESİ DİKKAT ÇEKTİ

Deneylerdeki en önemli bulgulardan birinin, çarpışma sırasında ortaya çıkan yüksek enerjili parçacıkların yoğun bir ortamdan geçerken enerji kaybetmesi olduğu belirtildi.

DAHA HAFİF ÇEKİRDEKLERLE DE OLUŞABİLİYOR

Bilim dünyasında daha önce kuark-gluon plazmasının oluşması için kurşun gibi ağır atom çekirdeklerinin çarpışması gerektiği düşünülüyordu.

CERN’deki yeni sonuçlar ise bu görüşün değişmesine neden oluyor. Oksijen ve neon gibi daha hafif çekirdeklerin çarpışmalarında da QGP oluşumuyla uyumlu sinyallerin görülmesi, evrenin ilk maddesinin nasıl oluştuğuna ilişkin anlayışı genişletiyor.

Dört büyük LHC deneyinin birbirinden bağımsız ölçümlerinde benzer sonuçlara ulaşılması da bulguların önemini artırıyor.

EVRENİN GEÇMİŞİNE DAHA YAKINDAN BAKILACAK

CERN’deki araştırmacılar, hafif iyonların çarpışmalarından elde edilen verileri incelemeye devam ediyor. Önümüzdeki dönemde LHC’nin daha güçlü hale getirilmesiyle birlikte kuark-gluon plazmasının özelliklerinin çok daha ayrıntılı biçimde araştırılması hedefleniyor.

Yeni çalışmalar, evrenin Büyük Patlama’dan sonraki ilk anlarında nasıl bir madde yapısına sahip olduğunu anlamaya ve günümüzdeki evrenin nasıl oluştuğuna ışık tutmaya yardımcı olacak.

Kaynak: scitechdaily.com