Eski kayıtlarda, 91 farklı esnaf grubu arasında, bugünün insanına ”Bu da ne demek?” dedirten onlarca sıra dışı meslek yer alıyor.
Tarih boyunca medeniyetlerin kesişim noktası olan Diyarbakır, Osmanlı dönemindeki ekonomik canlılığıyla göz kamaştırıyor.
Dönemin mahkeme kayıtları olan Şer’iyye Sicilleri’ndeki ”tevzi” (vergi Dağılımı) listelerini inceleyen tarihçiler, kentte tam 91 ayrı iş kolunun faaliyet gösterdiğini tespit etti.
<!–
Gözden kaçırmayın
–>
Diyarbakır’dan bir hoşgörü hafızası
İçeriği Görüntüle
Elde edilen veriler, Diyarbakır’ın sadece kendi kendine yeten bir şehir olmadığını, özellikle tekstil ve deri sanayisinde küresel ölçekte bir ihracat devi olduğunu ortaya koyuyor.
Tarihi kayıtlara göre, Diyarbakır ekonomisini sırtlayan ve dönemin en yüksek iş kapasitesine sahip olan meslek grupları dokuma, tekstil ve gıda sektörlerinde yoğunlaşıyordu.
Kentin en önemli ihraç ürünleri olan deri ve kumaşlar; pamuğu işleyen Hallaçlar, kumaşı dokuyan Cüllahlar ve bunları rengarenk boyayan Boyacılar sayesinde hayat buluyordu.
Tüketime yönelik malları satan Bakkallar ve ekmek üreticileri de kentin vazgeçilmez ekonomik güçleri arasındaydı.
UNUTULAN MESLEKLER SÖZLÜĞÜ
Tarihi tablolarda geçen ve günümüzde birçoğu unutulmaya yüz tutmuş ya da tamamen yok olmuş esnaf gruplarının Türkçe karşılıkları şu şekilde:
| Osmanlıca Esnaf Adı |
Günümüz Türkçesindeki Karşılığı |
| Cüllah |
Dokumacı, Kumaş Dokuma Ustası |
| Bezzaz |
Manifaturacı, Bez ve Kumaş Satıcısı |
| Haffaf / Mestçi / Babuşcu |
Ayakkabıcı / Hafif Deri Ayakkabı Yapımcısı / Pabuççu |
| Habbaz |
Ekmekçi, Fırıncı |
| Debbağ |
Tabakçı, Deri İşleme Ustası |
| Allaf / Tereci |
Tahıl, Arpa, Buğday Satan Esnaf |
| Attar |
Aktar, Şifalı Bitki ve Parfüm Satıcısı |
| Gazzazan / Muytaban / Muytab (Mutaf) |
İpek İşleyen / Kıl Sicim ve Kıldan Dokuma Yapan Esnaf |
| Neccar |
Marangoz |
| Canbaz |
Hayvan Ticareti Yapan Kişi / At Alım Satımcısı |
| Cennan |
Mezarcı, Bahçıvan (Metindeki bağlama göre mezarlık görevlisi) |
| Dinkçi |
Çeltik (Pirinç) veya Kumaş Dövülen Değirmeni İşleten |
| Lüleci |
Tütün Çubuğu veya Nargile Lülesi Yapan Usta |
| Mazucu |
Meşe Palamudu (Mazu) Toplayıp Deri Boyamasında Kullanan |
| Esbci |
At Yetiştiricisi, At Ticareti Yapan |
| Hınnayan |
Kınacı, Kına Hazırlayıp Satan |
| Palancı / Sarraç |
Semer Yapan / At Takımları ve Deri Eşya Üreticisi |
| Oturakçı |
Eskici, İkinci El Eşya veya Seyyar Mal Satan |
| Dellal |
Tellal, Aracı, İlan Yoluyla Satış Yapan |
Kaynak: Prof. İbrahim Yılmazçelik
News
