Diyarbakır’da antik dünyanın kutsal geçidiydi

Diyarbakır’ın Lice ilçesinde bulunan Bırkleyn Mağaraları, sadece bir doğa harikası değil; Hızır Aleyhisselam’dan Asur Krallarına, Hz. Musa’dan Büyük İskender’e kadar tarihin ve inancın dev isimlerini ”ölümsüzlük” temasında buluşturan gizemli bir geçit.

Diyarbakır’ın kuzeyinde, tarihin efsanelerle harmanlanan Bırkleyn Mağaraları, antik dünyanın “Ölüler diyarının kapısı” olarak da adlandırılıyor.

HIZIR’IN AB-I HAYAT İÇTİĞİ MEKAN

Halk arasındaki en güçlü inanışa göre; Hızır Aleyhisselam bu mağaraların derinliklerinde akan ve kaynağı Cennet olan o meşhur ”ölümsüzlük suyundan” (Ab-ı Hayat) içerek ebediyete kavuşmuştur.

Yine rivayete göre; ucu Kaf Dağı’na kadar uzanan bu mistik dehlizlerde Hz. Musa ve İskender-i Zülkarneyn ile bir araya gelmiş, zamanın ötesinde büyük buluşmalar bu noktada gerçekleşmiştir.

”DÜNYANIN BİTTİĞİ YER”

Yunanlı bilge Plinius’un ”ölülerin yeraltı dünyasına girdiği yer” olarak tanımladığı Bırkleyn geçidi, Dicle suyunun karanlık tünellerde kaybolduğu o noktada ”dünyanın bittiği yer” olarak kabul edilirdi.

Bu karanlık tüneller, antik çağ insanı için hem bir son hem de ölümsüzlüğe açılan gizli bir kapıydı.

ASUR KRALLARI ÖLÜMSÜZLÜĞÜN PEŞİNDE

Sadece peygamberler ve bilgeler değil, Mezopotamya’nın kudretli efendileri de Bırkleyn’in sırrına talip olmuştu.

I. Tiglatpileser ve III. Salmanassar gibi büyük Asur kralları, bu mağaraların duvarlarına kendi kabartmalarını ve çivi yazılı kitabelerini kazıttılar.

Amaçları tekti: Dicle’nin kutsal kaynağında isimlerini ölümsüzleştirmek ve tanrıların katına bu geçitten ulaşmak.

KUTSAL KİTAPLARDAKİ ADEN VE DİCLE

Tevrat’ın Tekvin bölümünde tasvir edilen ”Aden Cenneti” ile Bırkleyn arasındaki benzerlikler dikkat çekicidir.

Kutsal metinlerde Aden’den çıkan ve dünyayı sulayan dört büyük nehirden biri olan Dicle’nin (Hiddekel), Aşur diyarından aktığı belirtilir.

Bugün Bırkleyn, Dicle’nin doğu kolunun fışkırdığı yer olarak, inanç turizmi ve tarih meraklıları için adeta ”Cennetin dünyadaki izdüşümü” olarak görülüyor.

Kaynak: Prof. Kenan Haspolat