Diyarbakır’ın gözde kurumu savaş ve isyanla nasıl kapandı?

Tarihi belgelerde yer alan bilgilere göre, Diyarbekir Lisesi, Diyarbakır’da lise düzeyinde eğitim veren tek okul olarak farklı dönemlerde açılıp kapanmalarıyla eğitim tarihinde yer aldı. 1890’da Mülki İdadi olarak başlayan süreç, 1953’e kadar uzanan değişimlerle devam etti.

İLK KURULUŞ VE İLK DÖNEMLER

Diyarbekir Lisesi’nin temelinin 1890 yılında Diyarbekir Valisi Hacı Hasan Paşa döneminde atıldığı ifade edilerek, okulun, Diyarbekir Mülki İdadi Mektebi olarak hizmet verdiği kaydediliyor.

İdadi teşkilatının 1913 yılında kaldırılmasıyla okulun, Sultani (Osmanlı döneminde özellikle İdadi ‘lise düzeyi’ okulların üst seviyesi için kullanılan isim) statüsüne geçtiği belirtilerek, 1. Dünya Savaşı sırasında öğrencilerin askere alınması nedeniyle lise bölümünün kapatıldığı belirtiliyor.

YENİDEN AÇILIŞ VE KAPANMALAR

Uzun süre kapalı kalan lise kısmının 1921-1922 eğitim yılında yeniden açıldığı belirtilirken, 1925 yılında Şeyh Said ayaklanması sonrası okulun tekrar kapatıldığı ifade ediliyor.

Başbakan İsmet İnönü’nün 1932 yılında Diyarbakır ziyareti sırasında lisenin yeniden açılmasının talep edildiği ve talebin kabul edilmesiyle okulun 1932-1933 eğitim yılında yeniden faaliyete geçtiği belirtiliyor.

YENİ BİNA SÜRECİ VE SONRAKİ YILLAR

Okul için yeni bina ihtiyacı gündeme gelmesiyle Maarif Vekâleti tarafından 1938 yılı bütçesinden 60.000 lira ödenek ayrıldığı anlatılıyor.

Yenişehir’de 1938 yılında başlayan inşaatın 1948 yılında tamamlanmasıyla okulun yeni binasına taşındığı kaydediliyor.

Diyarbekir Lisesi’nin adının 1953 yılında Ziya Gökalp Lisesi olarak değiştirildiği ifade ediliyor.

Kaynak: Ercan Çağlayan