Diyarbakır’da isimleri mahallelerde, izleri ise tarihin derinliklerinde yer alan köklü aileler, kentin sadece mimarisini değil, entelektüel ve siyasi yapısını da şekillendirdi.
İşte Diyarbakır’ın soylu hafızasını oluşturan o köklü aileler!”
SİYASETTEN SANATA: CEMİLPAŞAZADELER
Kentin en etkili ailesi olarak bilinen Cemilpaşazadeler, Osmanlı’dan bu yana valilik ve generallik gibi üst düzey görevler üstlendi. Bugün müze olan meşhur Cemil Paşa Konağı, ailenin şehre bıraktığı en görkemli imzadır. Onlar için siyaset kadar eğitim ve cemiyet hayatı da vazgeçilmezdi.
İDARİ GÜÇ: PİRİNÇÇİZADELER VE İSKENDERPAŞAZADELER
Pirinççizadeler: Osmanlı’nın son döneminden Cumhuriyet’e, kentin idari ve ekonomik yönetiminde söz sahibi oldular.
İskenderpaşazadeler: Adlarını 16. yüzyıl valisi İskender Paşa’dan alan aile, yüzyıllar boyunca yerel bürokraside bir ”denge unsuru” görevini yürüttü.
MANEVİYAT VE BİLGİ: ŞEYHZADELER VE ENSARİZADELER
Şeyhzadeler: Kurşunlu Cami haziresinde mezarları bulunan aile, kente hem alimler yetiştirdi hem de Hamravat suyunu getirerek büyük bir sosyal hizmete imza attı.
Ensarizadeler: Kökenleri çok eskilere dayanan bu aile, kentin manevi dünyası ile eğitim hayatı arasında güçlü bir köprü kurdu.
TİCARET VE ENTELEKTÜEL MİRAS: CİZRELİZADELER VE TİGRELLER
Cizrelizadeler: Kentin modernleşme ve ekonomik kalkınma sürecinde ticaret sınıfının en güçlü temsilcisi oldular.
Tigrel Ailesi: Özellikle parlamenter düzeyde kenti temsil eden, Diyarbakır’ın siyasi hafızasında derin izler bırakan bir diğer köklü ailedir.
BAZALT KONAKLARDA BİRLEŞEN HAYATLAR
Bu ailelerin tamamı, Diyarbakır’ın meşhur siyah bazalt taşından yapılma devasa konaklarında yaşadıkları kaydediliyor.
Bu yapıların sadece birer ev değil; akşamları edebi sohbetlerin yapıldığı, kentin kaderinin tartışıldığı birer ”sosyal akademi” gibi işlediği ifade edilerek, bugün bu konaklar bir bölümü, Diyarbakır’ın soylu geçmişinin en canlı tanıkları olarak ayakta durduğu ifade ediliyor.
Kaynak: Beysanoğlu, Ş. (1998). Anıtları ve Kitabeleriyle Diyarbakır Tarihi. Korkusuz, M. Ş. (2004). Tezkire
News
