Netanyahu, Trump’ı Nobel’e aday gösterdi: Zirvede neler yaşandı? – BBC News Türkçe

Netanyahu, Trump’ın ikinci dönemimde altı ayda üçüncü kez Beyaz Saray’ı ziyaret etti.

İki lider, İsrail ile İran arasında 12 gün süren çatışmalar ve ABD’nin İsrail’in İran’ın nükleer tesislerine yönelik saldırılarına katılmasından bu yana ilk kez bir araya geldi.

Trump, Beyaz Saray’da Netanyahu onuruna akşam yemeği verdi.

Beyaz Saray’dan daha önce yapılan açıklamada, iki lider arasındaki görüşmenin basına kapalı yapılacağı duyurulmuştu.

Yemek öncesi iki lider gazetecilerin sorularını yanıtladı.

Gazze’de ateşkes için İsrail ile Hamas arasında Katar’ın başkenti Doha’da süren dolaylı müzakerelerde ilerleme sağlanamamıştı.

Bir gazeteci Trump’a, Gazze’de bir barış anlaşmasını engelleyen şeyin ne olduğunu sordu.

Trump bu soruya, “Bir engel olduğunu düşünmüyorum. İşlerin çok iyi gittiğini düşünüyorum” yanıtını verdi.

Hamas’ın 21 aydır devam eden çatışmaları sona erdirmekte istekli olduğuna inandığını söyleyen Trump, “Görüşmek istiyorlar ve ateşkes istiyorlar” dedi.

Netanyahu ise “Filistinlilere daha iyi bir gelecek sağlayacak” ülkeler bulmak için ABD ile birlikte çalıştıklarını söyledi ve Gazzelilere yönelik olarak, “İnsanlar kalmak istiyorlarsa kalabilirler ama ayrılmak istiyorlarsa da ayrılabilmeliler” dedi.

Filistin Yönetimi daha önce Filistinlilerin yerlerinden edilmelerine yönelik planları reddetmiş ve bunun uluslararası hukukun ihlali anlamına geleceğini vurgulamıştı.

Netanyahu İsrail’in Gazze Şeridi’nde güvenlik kontrolünü “her zaman” sürdüreceğini söyledikten sonra, Filistinlilere ve uluslararası topluma sert bir mesaj verdi:

“Şimdi insanlar bunun tam bir devlet olmadığını, bir devlet olmadığını söyleyecekler. Umurumuzda değil.”

İsrail Savunma Bakanı Israel Katz, Trump-Netanyahu görüşmesi öncesi ordudan, Gazze’deki tüm Filistinlileri kuşatma altındaki bölgenin güneyinde Refah yakınlarındaki bir kampa taşımanın yollarını aramasını istediğini söylemişti.

Israel Katz, gazetecilere yaptığı açıklamada, Gazzelilerin “insani bir şehir” olarak adlandırdığı yere girmeden önce güvenlik kontrollerinden geçirileceğini ve bu bölgeden ayrılmalarına izin verilmeyeceğini belirtmişti.

Katz, İsrail ordusunun bölgede devriye gezmesini de öngören planı başlangıçta 600 bin Filistinli için düşündüklerini ancak nihayetinde Gazze’deki 2 milyon Filistinlinin tamamının bu bölgede yaşamasını istediklerini açıklamıştı.

Katz’ın sözleri Beyaz Saray’da en azından kamuoyu önünde gündeme gelmezken, Netanyahu akşam yemeği öncesi gazetecilerin önünde Trump’ı Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterdi.

Netanyahu, Trump’a Nobel Ödül Komitesi’ne gönderdiği mektubu takdim ederken “Biz konuşurken o bir ülkede, bölgede bir diğerinin ardından barışı tesis ediyor” dedi.

Trump daha önce Netanyahu karşısında Gazze’deki savaşı sona erdirme konusunda “çok kararlı” olacağını söylemiş ve bu hafta anlaşma yapacağını söylemişti.

ABD destekli ateşkes önerisi, Hamas’ın 60 günlük ateşkes süresince beş aşamada 10 rehineyi serbest bırakmasını ve 18 ölü rehinenin cesetlerini iade etmesini öngörüyor.

İsrail’den ise karşılığinda bilinmeyen sayıda Filistinli mahkum ve tutsağı serbest bırakması ve halen yaklaşık üçte ikisini kontrol ettiği Gazze’nin bazı bölgelerinden çekilmesi istenecek.

Ancak anlaşmanın önünde hala bazı engeller var.

Hamas’ın Gazze İnsani Yardım Vakfı’nın çalışmalarına son verilmesinde ısrarlı.

Doha’daki İsrail heyeti ise ise bu konuyu görüşmeye yetkili olmadıklarını söyledi.

BBC’ye konuşan ABD’nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee, müzakereler devam ettiği sürece Trump’ın önerilen 60 günlük ateşkesin uzatılacağına dair yazılı bir garanti verip vermeyeceğini söylemekten kaçındı.

Huckabee, “Açıkçası bilmiyorum” dedi.

ABD’nin yazılı garanti vermesi, Hamas’ın temel taleplerinden biri ve mevcut müzakerelerin önündeki en büyük engel.

Trump’ın Netanyahu’yla ilerleme sağlayabileceğine inanıp inanmadığı sorulduğunda ise Huckabee şunları söyledi:

“Ben bir peygamber değilim. Geleceği tahmin edemem, bu yüzden size ne olacağını söylemeye çalışmayacağım.”

İsrail ordusu, Hamas’ın 7 Ekim 2023’te gerçekleştirdiği ve yaklaşık 1200 kişinin hayatını kaybettiği, 251 kişinin rehin alındığı saldırılara yanıt olarak Gazze’de askeri operasyon başlatmıştı.

Hamas’ın kontrolündeki Gazze Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre, o tarihten bu yana İsrail’işn saldırıları sonucu Gazze’de en az 57 bin 338 kişi hayatını kaybetti.

Öte yandan Netanyahu Washington’da ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff’la da görüştü.

Görüşmeler öncesi Beyaz Saray yakınlarında çok sayıda kişi Filistin bayrakları sallayarak Netanyahu’yu protesto etti.

Bazı protestocular Netanyahu’nun tutuklanmasını istedi.

Uluslararası Ceza Mahkemesi, Kasım ayında, Netanyahu ile dönemin İsrail Savunma Bakanı Yoav Gallant ve Hamas komutanlarından Muhammed Deif hakkında savaş suçu ve insanlığa karşı suç işledikleri iddiasıyla tutuklama emri çıkarmıştı.

Netanyahu iddiaları reddederek mahkemeyi Yahudi düşmanlığıyla suçlamış, Trump yönetimi de “Amerika’yı ya da yakın müttefikimiz İsrail’i hedef alan asılsız eylemler” olarak nitelendirdiği gerekçelerle mahkemenin dört yargıcına yaptırım uygulamıştı.