ABD Temyiz Mahkemesi, Trump’ın gümrük vergilerinin yasadışı olduğuna hükmetti – BBC News Türkçe

Trump, Truth Social adlı sosyal medya platformunda karara tepki göstererek şunları söyledi:

“Bu karar geçerli olursa, Amerika Birleşik Devletleri’ne zarar verir. Ciddi şekilde taraflı mahkeme, gümrük verilgilerinin kaldırılmasını istiyor. Eğer böyle olursa ülkemiz için felaket olur. Bizi mali açıdan zayıflatır ve biz güçlü olmalıyız.”

Trump, ticarette bir “ulusal acil durum” ilan etmiş ve söz konusu gümrük vergilerini acil durum yasalarının verdiği yetkiye dayandırmıştı. Temyiz Mahkemesi ise bu yasal dayanağın geçersiz olduğuna karar verdi.

BBC News Ekonomi Muhabiri Jonathan Josephs’in analizi:

Dünyanın en çok yaptırım uygulanan ülkesi olmasına rağmen Rusya, Ukrayna’daki savaşını finanse etmek için muazzam enerji zenginliğini kullanmaya devam ediyor.

ABD Başkanı Donald Trump, gümrük vergileriyle bunu değiştirmeyi umuyor.

Ukrayna ile ateşkes sağlanamaması halinde, Rusya ile ticaret yapan tüm ülkeleri etkileyecek kapsamlı yeni ikincil gümrük vergileri getirileceğini açıklamıştı.

İkincil gümrük vergileri, Rusya ile ticaret yapan herhangi bir ülkeden gelen malların ABD’ye ithal edildiğinde %100 vergi ile karşılaşmasını öngörüyor.

Petrol ve gaz Rusya’nın en büyük ihracat kalemleri ve Moskova’nın en büyük müşterileri arasında Çin, Hindistan ve Türkiye yer alıyor.

Trump geçen ay “Ticareti pek çok şey için kullandım ama savaşları çözmek için harika bir şey” demişti.

Bu, Trump yönetiminin Venezuela petrolünü alanları cezalandırmak için de yürürlükte olan ikincil gümrük vergilerini ilk uygulaması olmayacak.

Ancak bu silahın Rusya’ya karşı kullanılmasının küresel ekonomi üzerinde çok daha büyük etkileri olacak.

Rusya, Suudi Arabistan ve ABD’nin ardından dünyanın en büyük üçüncü petrol üreticisi konumunda.

Ancak Bloomberg’ün gemi takip verileri analizine göre, sevkiyatları bu yıl düşüyor.

Capital Economics danışmanlık şirketinden Kieran Tompkins, “Rus enerji alıcılarına yönelik ikincil gümrük vergilerinin küresel ekonomiyi etkileyebileceği temel kanal, enerji fiyatları seviyesi olacak” diyor.

Vergiler işe yararsa, Rus petrol ve gazının küresel piyasalara akışını kesecek.

Arzın azalmasıyla birlikte fiyatlar, tıpkı Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgali sırasında olduğu gibi yükselebilir. Bu da dünya genelinde enflasyonun yükselmesine yol açtı.

Başkan Trump, ABD’nin rekor petrol üretimi nedeniyle endişeli olmadığını söylüyor.

Tompkins, bu kez fiyatlar üzerindeki etkinin o kadar belirgin olmayacağını düşündüren başka nedenlerin de bulunduğuna dikkat çekiyor.

“Mevcut ortam OPEC+’nın [başlıca petrol üreticisi ülkeler ve müttefikleri grubu] kullanabileceği önemli bir yedek kapasiteye sahip olduğu bir ortam” diye açıklıyor.

Rusya, mevcut yaptırımlardan kaçınmak için bir sistem kurdu. Bu sistem ticari ortaklarının Trump ikincil gümrük vergilerinden kaçınmalarına yardımcı olmak için yararlı olabilir.

Örneğin, sahibi belirsiz yüzlerce tankerden oluşan “gölge filosu” ihraç edilen Rus petrol ve gazının kaynağını gizlemek için kullanılabilir.

Columbia Üniversitesi’nden ABD’li yaptırım uzmanı Richard Nephew, “Yaptırımların sürdürülmesi, en az yaptırımların uygulanması kadar büyük bir görev” diyor.

“Bunun nedeni, yaptırım uygulanan tarafın yaptırımlardan kaçınmak için adımlar atması.”

Enerji ve Temiz Hava Araştırma Merkezi’ne göre, 2022’de Ukrayna’nın işgal edilmesinden bu yana Hindistan, Rus petrolünün en büyük ikinci alıcısı konumunda.

Başkan Trump Salı Günü CNBC’ye yaptığı açıklamada “Savaş makinesini körüklüyorlar. Bunu yapacaklarsa, o zaman memnun olmayacağım” dedi.

İkincil yaptırımların yürürlüğe girmesi halinde, Hindistan’dan mal satın alan ABD şirketleri, bu ürünler ABD kıyılarına ulaştığında % 100 ithalat ya da gümrük vergisi ödemek zorunda kalacak.

Buradaki fikir bu ürünlerin fiyatlarını çok pahalı hale getirmek ve böylece ABD’li işletmelerin başka yerlerden ürün tedarik etmesini ve Hindistan’ın gelir kaybetmesini sağlamak.

Bu gelir kaybının da Hindistan’ı Rus petrolünü satın almaktan caydırması bekleniyor.

Diğer ülkeler de aynı durumla karşı karşıya kaldığı için Rusya petrolünü başka yerlere satamaz hale gelirse, Ukrayna’daki savaşı finanse etmek için daha az paraya sahip olacak.

Amerikalıların yeni ikincil gümrük vergilerinin bir sonucu olarak daha yüksek fiyatlarla karşılaşabilecekleri alan da Hindistan’dan satın alınacak cep telefonları.

Apple, iPhone üretiminin büyük bir kısmını, özellikle de ABD’de satmak istediği telefonların üretimini Hindistan’a taşıyor.

Bu ürünlerin yeni tarifelere tabi olması halinde ABD’li tüketiciler için fiyatlar iki katına çıkabilir.

Çünkü gümrük vergileri malları ithal eden şirketler tarafından ödeniyor ve bu şirketler maliyet artışlarının tamamını olmasa da çoğunu müşterilerine yansıtma eğiliminde.

Hindistan’dan ABD’ye yapılan ithalat zaten Trump’ın %25’lik gümrük vergisiyle karşı karşıya ve CNBC’ye verdiği demeçte bu oranı “çok önemli ölçüde” artırılabileceğini söyledi.

Hindistan hükümeti, Washington’un Rusya ile ticaretini sürdürdüğüne işaret ederek ABD’yi çifte standart uygulamakla suçladı.

En çok Rus petrolünü Çin satın alıyor ve Trump’ın Çin mallarına ikincil gümrük vergisi uygulama kararının yerine getirilmesi çok daha zor.

Bunun nedeni ABD’nin Çin’den yaptığı ithalatın Hindistan’dan yapılan ithalatın beş katı olması ve bu ithalatın çok daha fazlasının oyuncak, giysi ve elektronik gibi tüketim mallarından oluşması.

Pekin’i hedef alan ikincil gümrük vergileri, Trump’ın göreve geldiği ilk dönemden bu yana gündeme getirdiği, dünyanın en büyük iki ekonomisi arasındaki ticaretin çok daha kapsamlı bir şekilde yeniden müzakere edilmesini ihtimalini de riske atacaktır.

IMD Business School’dan ticaret uzmanı Profesör Simon Evenett, “Bu tür aşırı gerginliklerin Çinlileri etkilemesi pek olası değil” diyor.

Çin lideri Şi ve Putin’in son yıllarda birlikte ne kadar yakın çalıştıkları göz önüne alındığında, Çinlileri Ruslardan iyi bir neden olmadan uzaklaştırmanın “çok zor” olacağını vurguluyor.

Üstelik Trump Çin’e karşı son kez üç haneli gümrük vergileri uygulamayı denediğinde bunun işe yaramadığını, iki ülke arasındaki ticaretin neredeyse tamamen kesildiğini gördü.

Böyle bir hamle, Trump’ın uzun zamandır üstesinden gelme sözü verdiği ABD’deki enflasyonist baskıları arttırabilir.

Ayrıca, ekonomisi zaten birçok cephede mücadele eden Çin’de büyük miktarda imalat istihdamına da mal olabilir.

Finlandiya merkezli Araştırma ve Temiz Hava Merkezi tarafından yapılan analiz, AB ve Türkiye’nin hala Rus enerjisinin en büyük alıcıları arasında yer aldığını gösteriyor.

2022’den önce AB, Rusya için bir numaralı ihracat noktasıydı, ancak Ukrayna’nın işgalinden bu yana büyük ölçüde azaldı.

Brüksel yakın geçmişte ABD’den çok daha fazla enerji satın almayı kabul etti, ancak Rusya’dan yapılan bazı ithalatlar devam ediyor.

Haziran ayında Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 2027 yılı sonuna kadar ithalatı sona erdirme planlarını açıklarken “Rusya enerji kaynaklarını silah olarak kullanarak bize defalarca şantaj yapmaya çalıştı” diyerek sorunu kabul etti.

ABD-AB ticaret ilişkisi dünyanın en büyük ticaret ilişkisi ve taraflar, AB’nin ABD’ye yaptığı ihracatın çoğuna %15 gümrük vergisi uygulanmasını öngören yeni ticaret koşullarını müzakere etti.

AB’de pek çok kişi gümrük vergilerinin Avrupalı ihracatçılara zarar vereceğini söyleyerek bu anlaşmayı eleştirdi.

Şimdi de AB’ye yönelik ikincil yaptırımların daha da fazla zarar verebileceğinden korkuyorlar.

Rusya’dan enerji alımına % 100 gümrük vergisi getirilmesi, AB’nin ABD’ye sattığı mal miktarını önemli ölçüde azaltabilir.

Ancak en çok satılanlar arasında, başka bir yerden tedarik edilmesi zor olabilecek ilaçlar ve makineler yer alıyor. Bu da Amerikalıların daha fazla para ödemekten başka çaresi olmadığı anlamına geliyor.

Rusya’nın kendi ekonomisi Ukrayna’nın işgalinin başlamasından bu yana oldukça dirençli olduğunu kanıtladı ve geçen yıl % 4,3 büyüdü.

Ancak Ekonomi Bakanı Maxim Reşetkinov kısa bir süre önce ülkenin bir “aşırı ısınma” döneminin ardından resesyonun “eşiğinde” olduğu uyarısında bulundu.

Uluslararası Para Fonu (IMF) bu yıl sadece % 0,9’luk bir büyüme öngörüyor.

İkincil yaptırımlar ihracat talebini azaltmada başarılı olursa, Rusya’yı resesyona daha da yaklaştıracaktır.

Savaşın Rusya ekonomisi üzerindeki etkisini tam olarak bilmek zor, çünkü Moskova petrol ve gaz üretimi de dahil olmak üzere, işgalden bu yana büyük miktarda ekonomik verinin yayınlanmasını engelledi.

Rus hükümetinin harcamalarının yaklaşık üçte biri petrol ve gazdan gelen parayla finanse ediliyor, ancak ihracat düşüyor.

Bu arada Putin, Soğuk Savaş’tan bu yana hiç olmadığı kadar büyük bir harcama payını savunmaya yönlendiriyor.

Savunma harcamalarının GSYH’nin % 6,3’üne ulaştığına inanılıyor.

Buna karşılık Ukrayna, çok daha küçük olan ekonomisinin % 26’sını savaşa harcıyor.

Bu fark, Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy’nin neden defalarca müttefiklerinden yardım istediğini de açıklıyor.

Trump’ın gümrük vergileri, Rusya’ya akan para miktarını azaltarak Zelenskiy’e yardımcı olmayı amaçlıyor ve Trump Ukrayna’daki ölüm, acı ve yıkıma son vermesini umuyor.