Bugün Güneydoğu Anadolu Bölgesi‘nin önemli kentlerinden biri olan Diyarbakır, yaklaşık 135 yıl önce çok daha geniş bir coğrafyanın idari merkezlerinden biriydi. Fransız araştırmacı Vital Cuinet tarafından hazırlanan 19. yüzyıl sonlarına ait tarihî harita, Diyarbakır Vilayeti’nin sınırlarını ve bağlı yerleşimlerini ortaya koyuyor.
ASYA TÜRKİYESİ
1891 yılına ait La Turquie d’Asie (Asya Türkiyesi) adlı eserde yer alan harita, Diyarbakır’ın geçmişteki idari konumunu anlamak açısından dikkati çekici bilgiler içeriyor.
Haritanın sağ üst bölümünde yer alan Fransızca açıklamalara göre Diyarbakır Vilayeti, 3 sancak, 13 kaza ve 54 nahiyeden oluşuyordu.
Vilayetin yüzölçümü 16 bin 800 kilometrekare, nüfusu ise 474 bin 452 olarak kaydedilmişti.
Haritada Diyarbakır merkez sancağının yanı sıra Ergani ve Mardin sancakları da gösteriliyor. Bu idari yapılanma içerisinde bugün farklı illere ve ilçelere bağlı olan çok sayıda yerleşim bulunuyordu.
Bugün farklı illere bağlı olan yerleşimler aynı vilayet çatısı altındaydı
Haritada Diyarbakır’ın yanı sıra Mardin, Nusaybin, Midyat, Derik, Cizre, Siverek, Silvan, Lice, Ergani, Palu ve Çermik gibi yerleşimlerin isimleri yer alıyor.
<!–
Gözden kaçırmayın
–>
Diyarbakır Valiliği’nden sınav duyurusu
İçeriği Görüntüle
Bu yerleşimlerin bir bölümü günümüzde ayrı illerin sınırları içerisinde bulunurken, bir bölümü de Diyarbakır’ın ilçeleri olarak varlığını sürdürüyor.
Harita, dönemin idari sınırlarının bugünkü il sınırlarından farklı olduğunu ve Diyarbakır’ın tarihî idari coğrafyasının zaman içerisinde değiştiğini gösteriyor.
FRANSIZ ARAŞTIRMACI TARAFINDAN HAZIRLANDI
Haritanın kaynağı olan Vital Cuinet, 19. yüzyılın sonlarında Osmanlı topraklarını inceleyen Fransız coğrafyacı ve araştırmacılardan biriydi.
Cuinet’in Paris‘te Ernest Leroux yayınevi tarafından basılan ”La Turquie d’Asie” adlı çok ciltli eseri, Osmanlı vilayetlerinin coğrafi, idari, ekonomik ve demografik özelliklerini ele alıyordu.
Araştırmacının çalışmaları kapsamında hazırlanan haritalar, dönemin şehirlerini, idari sınırlarını ve yerleşim merkezlerini incelemek isteyen tarihçiler için önemli kaynaklar arasında bulunuyor.
Diyarbakır’ın 135 yıl önceki sınırlarını gösteren bu harita da kentin yalnızca bugünkü idari sınırlarıyla değil, geçmişte üstlendiği bölgesel rolle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.
Kaynak: Vital Cuinet, La Turquie d’Asie, Paris, Ernest Leroux, 1891 / Türk Tarih Kurumu Kütüphanesi, Cuinet’
News
