Yeni bir değerlendirme, iklim modellerinin “planktonlar” gibi mikroskobik ama etkisi büyük canlıları yeterince hesaba katmadığını söylüyor. Kalsiyum karbonat kabuklu bu türlerin okyanusta karbonun taşınma ve çözünme dinamiklerini değiştirdiği; bu nedenle modellerin okyanusun iklim değişikliğine tepkisini eksik tahmin edebileceği vurgulanıyor.
Dünya iklimini şekillendiren en önemli aktörlerin bir kısmı gözle zor seçiliyor. Universitat Autonoma de Barcelona (ICTA-UAB) liderliğindeki uluslararası ekip, Science dergisinde yayımlanan bir derlemede, kabuk oluşturan kalsifiye planktonların iklim projeksiyonlarında gereğince temsil edilmediğini belirtiyor. Araştırmacılara göre bu eksik, okyanusun atmosferden aldığı karbonu nasıl işlediğini anlamamızda kritik bir boşluk yaratıyor.
Planktonlar karbon döngüsünü nasıl etkiliyor?
Çalışma üç ana gruba odaklanıyor: kokolitoforlar, foraminiferler ve pteropodlar. Bu organizmalar kalsiyum karbonattan (CaCO3) kabuklar üretiyor; büyüme ve ölüm döngüleri boyunca karbonun okyanusta taşınmasına katkı veriyor. Kısaca, atmosferdeki karbonun okyanusun daha derin katmanlarına doğru “pompalanmasına” yardım eden süreçlerin önemli bir parçası konumundalar.
Yazarların özellikle altını çizdiği nokta, modellerde çoğu zaman göz ardı edilen “sığ çözünme” (shallow dissolution) süreci. Üretilen kalsiyum karbonatın kayda değer bir bölümü deniz tabanına inmeden, üst okyanusta çözünüyor. Bunun; avlanma, parçacıkların kümelenmesi ve mikrobiyal solunum gibi biyolojik etkileşimlerle tetiklendiği, dolayısıyla okyanus kimyasını ve karbonun izlediği yolu belirgin biçimde etkileyebildiği aktarılıyor.
Araştırma, kalsifiye planktonların tek bir torbaya konulmasının da hatalı olabileceğini savunuyor. Kokolitoforlar CaCO3 üretiminde başı çekse de okyanus asitlenmesine karşı daha hassas; foraminiferler ve pteropodlar ise farklı fizyolojik mekanizmalara sahip olsa da ısınma ve oksijen azalması gibi streslerle karşı karşıya. Ekip, her grubun ne kadar kalsiyum karbonat ürettiği, ne kadarının çözüldüğü ve ne kadarının derinlere ihraç edildiğine dair ölçümlerin artırılmasını; bu detayların Earth System Models (ör. CMIP6) gibi büyük ölçekli iklim modellerine entegre edilmesini öneriyor.
Kaynaklar ve Bağlantılar:
Visited 84 times, 1 visit(s) today
Etiketler: CMIP6, Earth System Models, Kalsiyum Karbonat, Okyanus Asitlenmesi, Plankton, Universitat Autonoma de Barcelona
Last modified: 08 Şubat 2026
News
