Yıl 1962. Yer: Scarasson, Fransız Alpleri’ndeki bir buzul mağarası. İki aydan fazla bir süreden sonra ilk kez, yalnız bir adam uçurumdan dışarı çıkıyor, gözleri Güneş ışığından korunmak için koyu renkli gözlüklerle kapatılıyor. Tarihin ne olduğu hakkında hiçbir fikri yok; yedi haftadır başka bir insanla etkileşime girmedi. Düşünceleri yavaştır; kendi deyimiyle “yarı çılgın, kafası karışmış bir kukla” gibi hissediyor kendini.
Ona ne oldu?
Michel Siffre kimdi?
Michel Siffre, “Anlamalısınız ki, eğitim alarak jeologdum” dedi. Kabine dergisi 2008’de. Yine de şunu itiraf etti: “Bilmeden ben […] insanın kronobiyolojisi alanını yarattı.”
Siffre’nin hikayesi 1939’da Fransa’nın Akdeniz kıyısındaki Nice’te başladı; ancak onu ünlü yapan olaylar ancak 1962’de gelişmeye başladı. Artık Sorbonne’dan yeni mezun olmuş ve yeni keşfedilen bir buzulun jeolojik özelliklerini araştırmak için evine dönmüştü; ancak kaderin başka fikirleri vardı.
Siffre, “İlk başta fikrim jeolojik bir keşif gezisi hazırlamak ve buzulu incelemek için yeraltında yaklaşık on beş gün geçirmekti” diye hatırladı, “ancak birkaç ay sonra kendi kendime şöyle dedim: ‘On beş gün yeterli değil. Hiçbir şey görmeyeceğim.’ Bu yüzden iki ay kalmaya karar verdim.”
“Bir hayvan gibi saatsiz, karanlıkta, zamanı bilmeden yaşamaya karar verdim” dedi.
Daha sonra 63 gün boyunca yüzeyin 130 metre (427 feet) altında, doğal ışıktan veya herhangi bir zaman tutma cihazından yoksun buzlu bir mağarada yaşadı. Sıcaklık donma noktasının altındaydı; nem yüzde 98’di. Dış dünyayla hiçbir bağlantısı yoktu.
Siffre, Cabinet’e “Kötü ekipmanım vardı ve içinde pek çok şeyin sıkışık olduğu küçük bir kampım vardı” dedi. “Ayaklarım her zaman ıslaktı ve vücut ısım 34°C’ye (93°F) kadar düştü.”
Görünüşe göre tatil yokmuş. Ancak buna değdi: Yüzeye döndüğünde yanında tamamen yeni bir bilimsel araştırma alanı getirdi; bu, bir gün Siffre’nin akademik haleflerine Nobel Ödülü kazandıracak kadar önemliydi.
Ancak o zamanlar çabasının ne kadar önemli olacağı açık değildi: sonuçta o sadece bir kaya yalayıcı Aklına tuhaf bir okul gezisi fikri vardı ve kimse onun keşfettiği sonuçları beklemiyordu.
“Fonları kendim topladım, iki ayı keyfi olarak seçtim ve deney protokolünü icat ettim” dedi. Yeni Bilim Adamı Diğer bilim insanları benim deli olduğumu düşündüklerini söyledi.
Michel Siffre neyi keşfetti?
Peki Siffre’ye bilimsel çevrelerin öfkesini bu kadar kazandıran şey neydi? İki ay boyunca yer altında yaşamanın verdiği eziyet değil; sonuçta 1960’lardı; hepsi çok meşguldü zihinsel işkence insanlar (bilim için!) Fransız mağarasındaki bir adam için endişelenmek – daha doğrusu orada öğrendiği şey: İnsan vücudunun Güneş’in ritminden bağımsız olarak kendi iç “saati” vardı.
Cabinet’e “Zaman algımda çok büyük bir tedirginlik vardı” dedi. “Psikolojik zamanım […] iki kat sıkıştırılmış durumda.”
Bu kısa vadede doğruydu; kaldığı süre boyunca yapılan psikolojik testlerde 120’ye kadar saymak beş dakikasını aldı; bu, harici zamandan 2,5 kat daha yavaş bir iç saate karşılık geliyordu – ve daha uzun vadede de geçerliydi. Siffre, “16 Temmuz’da mağaraya indim ve deneyi 14 Eylül’de bitirmeyi planlıyordum” diye hatırladı. “Yüzey ekibim bana o günün nihayet geldiğini bildirdiğinde, yalnızca 20 Ağustos olduğunu düşündüm. Mağarada geçireceğim bir ay daha olduğuna inanıyordum.”
Ancak bu belki de en çok Siffre’nin günlük ritminde ya da daha doğrusu onun eksikliğinde açıkça görülüyordu. Saatlerin, programların ve hatta Güneş’in zaman işaretlerinden arınmış olan Siffre’nin bedeni, Dünya’nın 24 saatlik döngüsüyle bağlantısını kaybetti ve kendisi için daha uzun bir uyku-uyanıklık döngüsüne sahip oldu.
İlk başta günleri 24 saatten 24,5’e çıktı; ancak 10 yıl sonra, mağaraya bağlı zamansızlığın ikinci döneminde bu süre 48 saate kadar uzadı.
“Otuz altı saat sürekli uyanık kalacak ve ardından on iki saat uyuyacaktım” diye açıkladı. “Bu uzun günlerle sadece yirmi dört saat süren günler arasındaki farkı anlayamadım.”
“Mağarada tuttuğum günlüğü teker teker inceledim ama o günleri farklı algıladığıma dair hiçbir kanıt yoktu.”
Tek kişi o değildi. Yeraltına yaptığı ilk yolculuktan bu yana pek çok kişi onu takip etti – bazıları Siffre ile el ele çalışıyordu – ve hepsi de uyku-uyanıklık döngülerinde tuhaf, düzensiz ve öngörülemeyen değişiklikler olduğunu bildirdi. Bazıları vardı 25 saatlik “gündüzler” ve ardından 12 saatlik “geceler”; diğerleri ara sıra üç gün boyunca uyanık kalın. Siffre, “1964’te benden sonra yer altına inen ikinci adamın kafasına bir mikrofon takılmıştı” diye anımsıyordu. “Bir gün otuz üç saat uyudu ve ölüp ölmediğinden emin değildik.”
Cabinet’e “İlk kez bu kadar uzun süre uyuyan bir adam gördük” dedi.
Karanlıkta aydınlanma
Sifre çok fazla eleştiriyle karşılaştım onun zamanında – ve bunların hepsi değersiz değildi. İnsanlar onun araştırma tarzının gösterişli olduğunu söylüyordu; kendisine karşı umursamaz olmakla suçlandı ve diğerlerinin manşetlere çıkacak sonuçların peşinde yaşıyor. Mağaracılar ve çevre bilimciler, deneylerinin, insanın ve kamp malzemelerinin getirdiği ısıya, ışığa ve karbondioksite alışkın olmayan kırılgan yeraltı ekosistemlerini bozabileceğinden korkuyorlardı.
Ancak biyoloji alanında uzman olmayan biri olarak konumunun sonuçlarını şüpheli hale getirdiği veya çalışmasının bir şekilde önemsiz veya önemsiz olduğu yönündeki iddiaların asılsız olduğu ortaya çıktı. Siffre’nin çalışması yalnızca insan kronobiyolojisi alanının tamamını harekete geçirmekle kalmadı; bu alan, bugün çok çeşitli konulara dair içgörüler sağlayan bir alan. jet lag’dan kaçınmak, gen transkripsiyonuve hatta nasıl bazı kanserler gelişip yayılabilir.
Ve Siffre’nin çalışması ABD ve Fransız ordusunun görmezden gelemeyeceği kadar cazip gelecektir. Kabine’ye “Doğru zamanda geldim” dedi. “Soğuk Savaş’tı […] ABD ile Rusya arasında uzaya insan gönderme rekabeti olduğu gibi, Fransa da nükleer denizaltı programına yeni başlamıştı. Fransız karargahı denizaltıların uyku döngüsünün en iyi nasıl organize edileceğine dair hiçbir şey bilmiyordu.
“Muhtemelen bu kadar çok mali destek almamın nedeni budur” diye ekledi. “NASA 1962’deki ilk deneyimi analiz etti ve parayı karmaşık matematiksel analizler için ayırdı.”
Siffre’nin son derece uygulamalı, kişisel deney tarzının yakın zamanda yeniden yaratılması pek olası olmasa da – özellikle de yeraltında tek başına uzun süre harcamak, bunu deneyen hemen hemen herkes için üzücü ve zararlı olduğu için, Siffre dahil – bunun zincirleme etkileri bugün hala bilimde yankılanıyor.
2008’de “Mağaralar umut dolu bir yerdir” dedi. “Mineraller ve hazineler bulmak için onlara gideriz ve burası macera yaşamanın ve yeni keşifler yapmanın hâlâ mümkün olduğu son yerlerden biridir.”
News
